Ανίκα Γιαννέλλη
Φοροτεχνικός Α΄ Τάξης Λογιστή
MSc Sustainability and Management
Οικογενειακή Επιχείρηση: Προκλήσεις και Δυσκολίες
Οι οικογενειακές επιχειρήσεις είναι η καρδιά της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας. Γονείς που ξεκίνησαν πολύ μικρές επιχειρήσεις μέσα σε συνθήκες αβεβαιότητας, κατάφεραν να τις αναπτύξουν και να παραδώσουν τη διαχείρισή τους στις επόμενες γενιές. Αντιμετωπίζοντας μοναδικές προκλήσεις αλλά και ευκαιρίες, κατάφεραν να τις αναπτύξουν, να τις κάνουν ανταγωνιστικές, ανθεκτικές και κυρίως βιώσιμες.
Οι οικογενειακές επιχειρήσεις έχουν μια πληθώρα πλεονεκτημάτων, όπως ενδεικτικά τα παρακάτω:
Κοινός σκοπός-όραμα : Η επιχειρηματικότητα ενισχύεται καθώς υπάρχει ένας κοινός σκοπός, ένα κοινό όραμα. Έχουν μηχανισμούς αντιμετώπισης των κρίσεων που προκύπτουν και εργάζονται εντατικά και με πειθαρχία.
Σημαντική δυναμική: Στις οικογενειακές επιχειρήσεις υπάρχει μια προοπτική πέρα από θέματα κερδοφορίας, όπως η δημιουργία ενός ισχυρότερου brand και μεγαλύτερης αναγνώρισης από την κοινωνία, στοιχεία που αποτελούν ευκαιρία ενίσχυσης του οικογενειακού-επιχειρηματικού σκοπού.
Αντιμετώπιση κρίσεων: Υπάρχει ευελιξία στον περιορισμό εξόδων, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται μικρότερες απώλειες σε περιόδους κρίσεων.
Προσωπικές σχέσεις: Η εμπιστοσύνη μεταξύ των μελών της οικογένειας ενισχύει την επικοινωνία και την επιχειρηματικότητα, δημιουργώντας παράλληλα ένα δυναμικό περιβάλλον εργασίας.
Ευελιξία: Η λήψη αποφάσεων και η προσαρμογή στην αγορά, γίνονται ταχύτερα, αποφεύγοντας γραφειοκρατικές διαδικασίες προς όφελος της επιχείρησης.
Κοινωνική ευθύνη: Η τοπική κοινωνία ενισχύεται σημαντικά από την επιχειρηματικότητα μιας οικογενειακής επιχείρησης, δημιουργώντας θετική εικόνα τόσο για την επιχείρηση όσο και για τα μέλη της, ενώ παράλληλα ενδυναμώνει την κοινωνική της επιρροή.
Μακροπρόθεσμος ορίζοντας: Η βιώσιμη ανάπτυξη σε μια οικογενειακή επιχείρηση έχει πρωτεύοντα ρόλο έναντι των άμεσων κερδών της. Οι αποφάσεις της, έχουν ως βασικό στόχο την μακροπρόθεσμη ανάπτυξη και συνεχή παρουσία μέσω των επόμενων γενεών.
Συνεχιζόμενη αφοσίωση: Η αφοσίωση των μελών της οικογένειας, δημιουργεί κατ΄ επέκταση ισχυρότερο δεσμό, μέσω της συνεργασίας των μελών της οικογένειας.
Σε κάθε οικογενειακή επιχείρηση για τη σωστή διαχείριση και ανάπτυξη, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και διάφορα αδύναμα στοιχεία, τα οποία αν δεν αντιμετωπιστούν θα δημιουργήσουν εμπόδιο στη μακροπρόθεσμη ανάπτυξή τους. Παρουσιάζονται ενδεικτικά κάποια σημαντικά αδύναμα στοιχεία:
Ανεπαρκής διαχείριση και διαδοχή: Η ικανότητα αποτελεσματικής διαχείρισης και διεύθυνσης μιας οικογενειακής επιχείρησης, πρέπει να αξιολογείται και να επιλέγεται το κατάλληλο άτομο. Επιπλέον, είναι σημαντικό να αναπτυχθεί ένας σχεδιασμός στη διαδοχή, αποσκοπώντας στην εύρυθμη συνέχιση της οικογενειακής επιχείρησης και στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της.
Περιορισμένη επαγγελματική ανάπτυξη, εκπαίδευση και εξειδίκευση: Τα μέλη της οικογενειακής επιχείρησης συνήθως δεν εκπαιδεύονται και δεν εξειδικεύονται, με αποτέλεσμα να μην αναπτύσσονται οι απαραίτητες δεξιότητες που απαιτούν, τόσο η εποχή όσο και η αντίστοιχη θέση εργασίας για τη σωστή ανάπτυξη και διαχείριση της επιχείρησης.
Περιορισμένη κεφαλαιακή ανεξαρτησία: Παρατηρούνται δυσκολίες στην πρόσβαση κεφαλαίων για την ανάπτυξη της επιχειρηματικής δραστηριότητας, καθώς δεν επιθυμούν μεγάλα ανοίγματα πέρα από την οικονομική συνεισφορά των μελών της.
Οικογενειακά συμφέροντα: Οι αποφάσεις πολλές φορές δεν περιορίζονται στα επαγγελματικά κριτήρια, αλλά επηρεάζονται από προσωπικά συμφέροντα.
Περιορισμένη επαγγελματική διαφάνεια: Θέματα εμπιστοσύνης μπορεί να προκύψουν όταν οι αποφάσεις δε λαμβάνονται από όλα τα μέλη της οικογενειακής επιχείρησης.
Οικογενειακές διαμάχες: Οι προσωπικές αντιπαραθέσεις επηρεάζουν σημαντικά τις επαγγελματικές αποφάσεις.
Ανεπαρκής επικοινωνία: Η περιορισμένη επικοινωνία μεταξύ των μελών μπορεί να αποτελέσει αιτία απώλειας μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας.
Εξωτερικός σύμβουλος επιχείρησης: Η συνεργασία με εξωτερικό σύμβουλο πολλές φορές θεωρείτε ως μια «εισβολή» στην οικογενειακή επιχείρηση, με αποτέλεσμα η επιχείρηση να μην έχει την ευκαιρία να λάβει την ευεργετική επαγγελματική υποστήριξη από εξειδικευμένο συνεργάτη.
Ανεπαρκείς κανόνες και αρχές: Παρατηρείται ότι δεν υπάρχουν συνήθως κανόνες μεταξύ των μελών μιας οικογενειακής επιχείρησης, σχετικά με την επαγγελματική συμπεριφορά, τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και την επίλυση συγκρούσεων.
Ανεπαρκές σύστημα αξιολόγησης απόδοσης: Στις οικογενειακές επιχειρήσεις απουσιάζει η κατάρτιση ενός συστήματος αξιολόγησης απόδοσης, το οποίο εάν εφαρμόζονταν θα συνέβαλε στον περιορισμό αντιφάσεων και αδιευκρίνιστων καταστάσεων μεταξύ των μελών.
Περιορισμένη μέτρηση αποτελεσμάτων και στοιχείων: Τα μετρήσιμα στοιχεία και αποτελέσματα, αποτελούν σημαντικό παράγοντα αποφάσεων και βιώσιμης ανάπτυξης. Οικογενειακή επιχείρηση που δε δίνει βάση σε αυτά, περιορίζει σημαντικά το μακροπρόθεσμο ορίζοντα ανάπτυξής της.
Οι προσωπικές σχέσεις, η ευελιξία, η κοινωνική ευθύνη και ο μακροπρόθεσμος ορίζοντας, λειτουργούν ως κινητήριες δυνάμεις στη βιωσιμότητα των οικογενειακών επιχειρήσεων. Ωστόσο, είναι σημαντικό να υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στους οικογενειακούς και εταιρικούς ρόλους, οι οποίοι σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να συγχέονται, αλλά να είναι διακριτοί και ξεκάθαροι. Οι προκλήσεις και οι δυσκολίες πρέπει να αξιολογούνται τακτικά με κύριο στόχο η οικογενειακή επιχείρηση να παραμένει μακροπρόθεσμα βιώσιμη.